Lasery w chirurgii skóry

Najbardziej uniwersalnym laserem służącym do zabiegów w zakresie skóry jest laser CO2. Umożliwia on przecinanie tkanek, punktowe lub płaszczyznowe usuwanie zmian patologicznych poprzez ich odparowanie (ewaporyzację), oraz wykonanie koagulacji (przy rozogniskowanym promieniu).

Do powierzchniowego odparowania dużych płaszczyzn skóry ze wskazań estetycznych wskazane jest zastosowanie lasera CO2 o najkrótszym czasie trwania impulsu, co znacznie zmniejsza termiczne uszkodzenia (koagulację) okolicznych tkanek (super pulse). Wykonanie zabiegów na dużej powierzchni jest znacznie prostsze i łatwiejsze do wystandaryzowania przy zastosowaniu tzw. skanerów. Są to urządzenia współpracujące z laserem i przesuwające jego wiązkę z określoną prędkością po określonym torze.

Kolejnym laserem mającym zastosowanie w zabiegach złuszczających powierzchniowo skórę jest laser ErbiumYAG. Charakteryzuje się on niską agresywnością promienia, co warunkuje działanie płytsze w porównaniu do lasera CO2, ale też znacznie mniej uszkadzające termicznie położone w pobliżu tkanki. Dzięki temu unika się ryzyka zbliznowacenia. Z drugiej strony, działanie lasera ErbiumYAG jest w resurfacingu mniej skuteczne, a brak koagulacji powoduje, że powierzchnia poddana zabiegowi krwawi, co utrudnia postępowanie opatrunkowe. Uzyskiwane efekty resurfacingu są wprost proporcjonalne do głębokości penetracji promienia laserowego, niemniej jej zwiększenie wydłuża proces reepitelizacji, podnosi ryzyko powikłań gojenia, w tym bliznowacenia. Dlatego też dążono do wprowadzenia laserowych metod odmładzających bez niszczenia powierzchni skóry. Okazało się to możliwe dzięki udoskonaleniu metod chłodzenia powierzchni skóry podczas zabiegów laserowych. Zabiegi takie zyskały nazwę subsurfacing (od subcuticular resurfacing), czyli resurfacing poniżej poziomu naskórka, lub non ablative laser rejuvenation). Stosowane są do tego lasery o długości fali 585nm, 1450nm, IPL, przy bardzo wydajnym chłodzeniu skóry. Zarówno laser CO2 jak i ErbiumYAG niszczą tkanki przez odparowanie niezależnie od ich struktury. Bardziej wybiórczo działają lasery w myśl zasad tzw. selektywnej fototermolizy, czyli specyficznego niszczenia danej struktury ( np. naczyń krwionośnych, pigmentu znamienia czy tatuażu, mieszka włosowego) promieniem laserowym o pewnych określonych parametrach.

Dzięki temu udaje się doprowadzić do wybiórczego zniszczenia pożądanego celu, tzw. chromatoforu, przy nieznacznych uszkodzeniach innych struktur skóry, czyli z minimalnym ryzykiem bliznowacenia. W ostatnich latach opracowano też nielaserowe urządzenia wytwarzające silny błysk (tzw. intensywne światło pulsacyjne, intense pulse light IPL) o określonej długości fali świetlnej, uzyskiwanej dzięki założeniu kolorowych filtrów, używane w celu zniszczenia określonych chromatoforów zgodnie z zasadami selektywnej fototermolizy.

Do epilacji służą lasery: alexandrytowy, NdYAG, laser o długości fali bliskiej podczerwieni (near infrared laser), lasery diodowe oraz IPL. Do usuwania znamion barwnikowych i tatuaży posługujemy się najczęściej laserami o bardzo krótkim, nanosekundowym czasie trwania impulsu (typu Q-switched): Nd-YAG, laserem o długości fali 755nm, i laserem rubinowym. Do likwidacji tkanki naczyniowej, w której chromatoforem jest hemoglobna służyć mogą lasery: argonowy, NdYAG o długości fali 532nm (tzw KTP), lasery barwnikowe (dye lasers), lasery diodowe, IPL (fot15,16). Oprócz typowych zastosowań w likwidacji naczyniaków mogą być tez używane np. w leczeniu trądzika różowatego, czy przerosłych, nadmiernie ukrwionych blizn. Lasery excimerowe o długości fali 308nm umożliwiające bardzo precyzyjne usunięcie tkanek używane są w dermatologii np. w leczeniu bielactwa i łuszczycy. Lasery frakcyjne (fraxel) na skutek wybiórczego działania na punkty obejmujące jedynie część powierzchni skóry umożliwiają delikatne zabiegi odmładzające bez długiego okresu wyłączenia aktywności. Osobnym zagadnieniem jest stosowanie laserów w zabiegach chirurgii kosmetycznej, gdzie są one używane jako narzędzia do przecinania, odparowania i koagulacji tkanek. Typowym przykładem tej tendencji jest tzw. laserowa blefaroplastyka, czyli operacja kosmetyczna powiek z zastosowaniem lasera chirurgicznego CO2.